Lorazepam, oxazepam en temazepam behoren alle drie tot de benzodiazepinen, maar worden niet voor precies hetzelfde doel gekozen. Temazepam is vooral een kortdurend slaapmiddel. Oxazepam en lorazepam worden vaker gebruikt bij angst en spanning en zijn volgens het Farmacotherapeutisch Kompas minder geschikt als slaapmiddel door hun tragere opname. Welke behandeling passend is, moet een arts beoordelen.
Lorazepam, oxazepam en temazepam in één overzicht
| Middel | Gebruik in de praktijk | Begin en duur | Belangrijk aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Lorazepam | Vooral ernstige angst of onrust; soms kortdurend in bijzondere situaties | Niet de voorkeurskeuze bij slapeloosheid door relatief trage opname | Sufheid, minder reactievermogen en afhankelijkheid |
| Oxazepam | Angst, gespannenheid en alcoholontwenning; soms slapeloosheid | Volgens Apotheek.nl meestal effect binnen circa 1 uur en 6–8 uur werking | Bij dagelijks gebruik kan gewenning en afhankelijkheid ontstaan |
| Temazepam | Kortdurende behandeling van ernstige slapeloosheid | Volgens Apotheek.nl meestal binnen 1 uur; circa 6–8 uur werking | Alleen kortdurend en op medisch voorschrift gebruiken |
De exacte werking verschilt per persoon, dosis, leeftijd, leverfunctie en combinatie met andere middelen. Gebruik deze tabel niet om zelf van middel te wisselen.
Wat is het belangrijkste verschil?
Het belangrijkste verschil is de plaats in de behandeling. Bij slapeloosheid zijn leef- en slaapadviezen de basis. Alleen bij kortdurende, ernstige slapeloosheid kan tijdelijk medicatie worden overwogen. Temazepam is daarvoor geregistreerd. Lorazepam en oxazepam zijn primair angstremmende middelen en gelden volgens het Farmacotherapeutisch Kompas als minder geschikt voor slapeloosheid.
Inslapen, doorslapen en sufheid de volgende dag
Een slaapmiddel kan helpen bij inslapen of doorslapen, maar het kalmerende effect kan ook de volgende ochtend merkbaar zijn. Mogelijke gevolgen zijn slaperigheid, tragere reacties, geheugenproblemen, minder coördinatie en een groter valrisico. Autorijden of machines bedienen kan daardoor onveilig of wettelijk niet toegestaan zijn. Controleer altijd het persoonlijke rijadvies bij arts, apotheker of Apotheek.nl.
Alcohol, opioïden en andere kalmerende middelen
Combineer benzodiazepinen niet op eigen initiatief met alcohol, opioïde pijnstillers, slaapmiddelen of andere middelen die suf maken. De versuffende en ademhalingsremmende effecten kunnen elkaar versterken. Overleg bij iedere combinatie met arts of apotheker.
Gewenning, afhankelijkheid en afbouwen
Bij herhaald gebruik kan tolerantie ontstaan: dezelfde dosis heeft dan minder effect. Ook kan lichamelijke of psychische afhankelijkheid optreden. Stop na langer of dagelijks gebruik niet plotseling, omdat ontwennings- en reboundklachten mogelijk zijn. Laat een afbouwschema door arts of apotheker maken.
Wanneer medische hulp nodig is
- bij extreme sufheid, verwardheid, vallen of ademhalingsproblemen;
- bij zwangerschap, borstvoeding, hoge leeftijd of lever- of luchtwegproblemen;
- bij combinatie met opioïden, alcohol of meerdere kalmerende middelen;
- wanneer slapeloosheid langer aanhoudt of angst het dagelijks functioneren belemmert;
- wanneer stoppen niet lukt of steeds meer nodig lijkt te zijn.
Meer informatie per middel
- Bekijk productinformatie over lorazepam
- Bekijk productinformatie over oxazepam
- Bekijk productinformatie over temazepam
Bekijk daarnaast het volledige overzicht met slaapmedicatie. Voor een vergelijking van de Z-middelen kun je ook lezen wat het verschil tussen zolpidem en zopiclon is.
Deze pagina is algemene informatie en vervangt geen medisch advies of voorschrift.
Betrouwbare bronnen
- Farmacotherapeutisch Kompas: benzodiazepine-agonisten
- Farmacotherapeutisch Kompas: slapeloosheid
- Apotheek.nl: lorazepam
- Apotheek.nl: oxazepam
- Apotheek.nl: temazepam
Waar past diazepam in deze vergelijking?
Diazepam behoort eveneens tot de benzodiazepinen, maar werkt doorgaans langer dan lorazepam, oxazepam en temazepam. Het wordt onder meer gebruikt bij angst, spierkrampen en bepaalde ontwenningssituaties. Door de lange werking en actieve afbraakproducten kan sufheid langer aanhouden en kan het middel zich bij herhaald gebruik opstapelen, vooral bij ouderen of een verminderde leverfunctie.
Diazepam is daarom niet simpelweg een “sterkere” of “betere” variant. De toepassing, duur en risico’s verschillen. Bekijk de productinformatie over diazepam, oxazepam, lorazepam en temazepam. Voor een bredere keuzehulp staat ook het overzicht slaapmiddelen vergelijken klaar.